Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘Daniël Dee’

Een inhoudelijk beperkte reactie op een inhoudelijk beperkte bespreking.

De dichter T. van Deel is bijna officieel bejaard, volgend jaar wordt hij 65 en daarmee is hij overduidelijk van een andere generatie dan ik (geboren in het mooie wijnjaar 1975). Het feit dat hij bijna van zijn ouderdomspensioen kan genieten – hij nog wel – belet hem niet het schrijven van recensies, misschien met artritis in de vingers en een vers kopje kruidenthee naast het toetsenbord, maar goedgemutst en strijdvaardig. Zo heeft Thee zelfs de goedheid gehad om een korte bespreking te fabriceren voor NBD (na te lezen voor iedereen met een account op mijneigenbibliotheek.nl) over de bloemlezing Meesterwerk die ik samenstelde, waarin zoals Thee het omschrijft: ‘jonge, min of meer beginnende dichters […] reageren, in poëzie, op een gedicht van iemand die zij als een meester in het vak beschouwen.’ Hij begint zijn bespreking met een citaat van Hugo Claus: ‘Wij schrijven boeken nadat wij boeken gelezen hebben, nietwaar?’ Een citaat dat hij al reeds eerder gebruikte in zijn essay ‘Kritiek op critici’ en in zijn recensie ‘Blank voorhoofd, dito blanco facie, genre beau op jaren’ over Uit het oog van Jacq Vogelaar. Ik wil hem echter niet betichten van gemakzucht, dat vind ik te gemakkelijk.

Thee vindt het in zijn 189 woorden tellende bespreking jammer dat de samensteller de conclusies overlaat aan de lezer. Hij vindt dat ‘een tikkeltje gemakzuchtig misschien en ook niet getuigend van veel behoefte aan analyse.’ Uit zo’n opmerking spreekt de behoefte van de oudere generatie om de Parnassus te bestormen, om vadermoord te plegen, om zichzelf te profileren met dikdoenerij en theorieën die geen houtsnijden of standhouden, maar vooral bedoeld zijn om stof op te doen waaien. Want stof doen opwaaien voor al je 64 lezers is het belangrijkste wat er bestaat. Niesen is soms net zo lekker als klaarkomen. Ik heb die profileringsdrang in het geheel niet. Ik laat me niet het verwachtingspatroon van een verstofte dichter opleggen. Voor je het weet ben je de dichter die bekend staat om zijn werk over eksters, oude dames en slakjes die langs de wand van het aquarium “slijmen”. Hatsjie, iemand nog kruidenthee?

Dat ik geen conclusies trek heeft niets met gemakzucht te maken. Ik laat liever eenieder voor zichzelf denken. Waarom zou ik voor iemand de lol van het gedichten lezen bederven met gezaghebbende, doodlopende analyses? Er is hier dus sprake van een – zij het ongewilde – klassieke generatiekloof tussen Thee en mij.

Dat wij vele jaren (lichtjaren?) van elkaar verwijderd zijn blijkt eens te meer uit het feit dat Thee schijnbaar niet met internet om kan gaan, want waarom zou je anders schrijven dat de uitgave aan belang zou winnen door een korte toelichting van de dichters en een bibliografisch aanhangsel? Het internet staat vol met die gegevens. Even de naam van de gewenste dichter bij Google intypen, op de entertoets drukken, et voilà. Wel even controleren of de naam correct gespeld is, dus niet Tsaed Bruinja en M.G. Sieger. Ik zal hem niet betichten van gemakzucht, dat vind ik te gemakkelijk. Laten we het op de artritis houden. Nog een kopje slappe thee?

Daniël Dee

Advertenties

Read Full Post »

Mijn ervaringen met de liefde – tekst Daniël Dee – muziek Peter de Groot .mp3

waar komt het altijd weer op neer
vrouwen mijn ogen schitteren als zich daarin spiegelen
vrouwen die mijn mond openen gelijk de poorten van hades
zodat mijn tong eruit rolt een rode loper van loopsheid
gedreven lichtzinnig alarmerend afkeurend fraai duister
pathologisch neurotisch gestoord narrig en de liefhebbers
kwijlend in het verse groene gras gekweeld gekwijnd en geknakt
en boven al de onhandelbare vrouwen
de onhandelbare vrouwen
de onhandelbare vrouwen

ik heb gejaagd als een puppy een vlinder
in mijn ongebreideld enthousiasme
beet ik soms per ongeluk een vleugel stuk

de liefde paradeerde arrogant voorbij
liet mij staan gillend achter dranghekken
als een veertienjarige groupie take that
zonder mij een blik waardig te gunnen

sporadisch scheen ik geluk te vangen
doch de hoogconjunctuur verwaaide en
in het verleden behaalde resultaten
bieden geen garantie voor de toekomst

nu is een vleugje voldoende
om mij in blaffen of grommen
hysterisch te doen uitbarsten

de kermis van de liefde
een suikerspin met cyaankali een spookhuis

met kwelgeesten een eeuwig draaiende draaimolen

een schiettent met mij als schietschijf
botsauto’s met altijd een fatale afloop

verstikkend aan een teveel
verloren door gebrek
en wat ik ervoor laat
en wat ervan komt
en wat het allemaal kapot maakt
en wat al niet meer
    al niet meer niet meer

de liefde en ik
we hebben het geprobeerd
maar we liggen elkaar niet zo goed

en uit de duisternis
begon plots een onzichtbaar publiek te zingen
onhoorbaar voor het menselijk oor
we weten het we weten het we weten het

Daniël Dee

[uit: 3D, uitgeverij Passage, Groningen 2002]

Read Full Post »

Presentatie Meesterwerk
Vlak voor de tiende Gedichtendag en de tiende editie van de Poëziemarathon presenteert Uitgeverij Passage de bloemlezing Meesterwerk.

Een kleine veertig representanten van de jonge generatie dichters reageert in die bloemlezing op werk van oude meesters. Hoe hebben uiteenlopende dichters als Lucebert, Van Ostaijen, Kopland en Nijhoff de dichters van nu geïnspireerd? Onder regie van samensteller Daniël Dee zal een aantal dichters die meewerkten aan de bundel, hun gedicht voordragen. Uitgeverij Passage zorgt voor (gratis) drankjes. De dichters die aanwezig zullen zijn: Jurre van den Berg, Robin Block, Pim te Bokkel, Anne Büdgen, Floor Buschenhenke, Anneke Claus, Daniël Dee, Edwin Fagel, Johanna Geels, Sieger M.G., Peter de Groot, Krijn Peter Hesselink, Tjitse Hofman, Hanz Mirck, Thomas Möhlmann, Ronald Ohlsen, Froukje van der Ploeg, Rense Sinkgraven (stadsdichter van Groningen) en Willem Thies.

Voorkant Meesterwerk
Samensteller Daniël Dee vroeg een breed scala van dichters geboren na 1964 om een gedicht te schrijven naar aanleiding van hun favoriete gedicht. Meesterwerk geeft op deze manier een boeiend inzicht in de recentste ontwikkelingen op poëziegebied. Voor een accurate lijst van grootmeesters en jonge dichters klikt u op de link van Meesterwerk.

De boekpresentatie van Meesterwerk vindt plaats op zondag 25 januari a.s. en vormt de aftrap van de tiende editie van de Poëziemarathon in poëziestad Groningen. De presentatie vindt plaats in Het Paleis in Groningen, een meesterlijk voormalig scheikundig laboratorium dat momenteel getransformeerd wordt voor bedrijven en kunstenaars van nu, tot een creatieve broedplaats dus. Een ideale plek om Meesterwerk te presenteren. Uitgeverij Passage gaat in de loop van dit voorjaar haar kantoor vestigen in dit gebouw. Lees erover op de pagina met uitgeverijnieuws.

De boekpresentatie begint om 15.00 uur, entree via de achteringang van Het Paleis, naast Boterdiep 109 in Groningen, gratis en voor iedereen toegankelijk.

Read Full Post »

Maaskant – tekst Daniël Dee – muziek Peter de Groot .mp3

maria omschreef mij het uitzicht van hotel new york
drijvende dokken een kraan tilde hout als een baby omlaag

ze vroeg zich af wat ze moest doen om dichtbij hem te blijven

ik kende dat uitzicht wel dus ik vertelde
zag je dat verliefde stel dat is allang uit elkaar

zij wilde hem perse leuk vinden maar het werkte niet

verder vertelde ik haar het was reeds vijf in de morgen
zag je die bedrukte voorman die zolang heeft gezworven
hij wilde perse rijk worden maar hij werkte niet

waar wij nu zitten kijk hier bij de rivier
met zalm op het bord en wijn in het glas
volgens maria de mooiste plek langs de kade

de enige constante in deze transithaven
de richting van de maas naar de noordzee
een wapperende wimpel op de landkaart

altijd klotsend tegen de kant van het terras
de beukende hartslag van het nieuw rotterdam
een meisje kust haar vriend een voorman fluit

dit is de dag om even dichtbij me te blijven

Daniël Dee
[uit: Vierendeel, uitgeverij De Geus, Breda 2005]

Read Full Post »

RECENSIE /. Zouttong

Fragmenten van een landschap

Een dichter is een god in het diepst van zijn gedachten en bij elk nieuw gedicht schept hij een nieuwe wereld. Een lezer is daarentegen een ontdekkingsreiziger. En er zijn genoeg werelden c.q. Gedichten die hun geheimen niet al te snel prijs geven. Dat laatste is zeker het geval bij de gedichten van b. zwaal.

De dichter b. zwaal debuteerde in 1984 en leverde in de jaren die daarop volgden een tiental bundels af. Zijn nieuwste bundel heet Zouttong. In deze bundel gedraagt de dichter zich niet als een god. Hij lijkt eerder zelf ook verbaasd over zijn eigen woorden die hij gestapeld heeft tot regels, strofen en gedichten. Hij weet zelf ook niet wat de gevolgen zijn van zijn taalconstructies, zoals Darwin niet kon bevroeden welke consequenties zijn theorie zou hebben.

gebrekkige darwin spoelt aan
oceaanklots roept in meander
palmolie kanoot de golven
vers leed landt in het denken

[p. 33]

De gevolgen kunnen dan ook alleen ondervonden worden door de lezer. En die lezer voelt zich in deze bundel als een ontdekkingsreiziger met een zaklantaarn op de helm. De omgeving is volledig in duisternis gehuld, maar op sommige plekken blijft het licht langer dan gebruikelijk hangen en wordt iets van het landschap zichtbaar. Hoewel ‘landschap’ niet het beste woord is, er zou beter gesproken kunnen worden van een ‘waterzicht’. De meeste gedichten lijken zich namelijk af te spelen op of rond het water.

over mosselzaden glijden de schepen
hun zog uit

[p. 12]

Toch bezingt b. zwaal niet alleen landschappen in zijn kenmerkende stijl van klankrijke fragmenten, hij schrijft in Zouttong ook geregeld erotische verzen. Al zijn de metaforen in deze bundel ook bij de erotische poëmen gerelateerd aan water.

maar bovenal verzekerde ik mij van de vrolijkheid der benen,
tegen een sierprijs, beklom hun wraking, hun zachtsnier,
mocht bespelen de zoetsnaar, dreef wild op het drijfhout
maar tondeldood fleemde naar vlam en ’t verlorene
schoof van de helling tot mijnsherenland, uit welvend
haardvuur boven ’t schavielen der duinen.

[p. 36]

Daniël Dee

Zouttong
b. zwaal
Uitgeverij Querido, Amsterdam 2008
ISBN 9789021435053
€ 17,95

Read Full Post »

RECENSIE /. Lichtspraak

Licht langs het oppervlak scheren

Mark van Tongele is geen bekende dichter, hij wordt zelfs omschreven als de geheimtip van de Nederlandstalige poëzie uit Vlaanderen. Toch publiceert hij al sinds 1994 dichtbundels en inmiddels is zelfs zijn verzameld werk verschenen. Dat wil niet zeggen dat het oeuvre van Van Tongele af is. De dichter wenst nog steeds verder te gaan met schijven. Zijn nieuwste pennenvrucht heet Lichtspraak.

De titel verraadt een hoop van de inhoud. De dichter lijkt in deze bundel niet op zoek naar diepgang. Zelfs bij zwaardere onderwerpen als het sterven van zijn moeder scheert Van Tongele niet verder dan het oppervlak. Hij probeert wel om dieper op de materie in te gaan, maar het lukt hem niet overtuigend.

Om de onnoemelijke pijn uit te spreken.
Een meeuw strijkt neer op de verschansing.
Zij klampt zich amper vast aan de reling,
slaat de mondhoekvleugels uit, en stijgt op.

[Moedernaakt met zicht op de nachtzee, p. 57]

De nadruk in Lichtspraak ligt overigens niet op het overlijden van de moeder. Het liefst bezingt de dichter in deze bundel het leven en het woord. Hij lijkt vooral zijn voorliefde voor samengestelde woorden, al dan niet neologismen, te willen etaleren.

likkepot wondwater teerpil
taaldruppels spijkerontlijver
pekpleister turfwatten wonder-
kruid schrikmiddel lik op stuk
kwijlvloedverdrijver kwiekdrank
zontoverzelf lendenwervelbezwering

[Sopraan woordpoederdoosje, p. 56]

Het grote nadeel is dat de gedichten op deze manier slechts vorm zonder inhoud blijven. Een vorm overigens die soms te geconstrueerd is, waardoor de strofen te gekunsteld overkomen. Desalniettemin heeft Van Tongele een groot gevoel voor klank, hij is een waar componist met een imposant klankregister.

Woorden die bij verrassing voor je opdagen zijn
waardevoller dan wat men opzettelijk zoekt.

[Verzeng het lichtlinnen niet, p. 42]

Dat maakt dat zijn gedichten fijne verzen zijn om hardop te lezen en te ondergaan, maar vervolgens worden ze weer even snel vergeten. Het is verre van aangrijpende poëzie, alleen de vrolijkheid mag hier de boventoon voeren. De toon is daarmee te vrijblijvend. Lichtspraak zal er daarom niet voor zorgen dat het grote publiek zich gaat bekommeren om de geheimtip van de Nederlandstalige poëzie uit Vlaanderen.

Daniel Dee

Lichtspraak
Mark van Tongele
Uitgeverij Atlas, Amsterdam/Antwerpen 2008
ISBN 9789045009810
€ 16,50

Read Full Post »

RECENSIE /. het leven van

Een leven vol vervreemding

Is dit poëzie? Deze vraag mag gerust gesteld worden wanneer de nieuwste bundel het leven van van Nachoem M. Wijn berg ter hand genomen wordt. In deze bundel is praktisch geen sprake van de traditionele, ouderwetse stijlkenmerken waaruit gedichten worden opgebouwd. Zo zijn alliteratie, metrum en rijm volledig weggelaten. En als er al eens een aantal woorden allitereren dan is dat hoogstwaarschijnlijk puur toeval. De ‘gedichten’ in deze bundel zouden evengoed bestempeld kunnen worden als ultrakorte verhalen. Veel regels lopen door zoals dat gebruikelijk is in prozateksten. Op de bundel zelf staat ook nergens de aanduiding ‘gedichten’. Er mag verondersteld worden dat de dichter dit bewust gedaan heeft. Wellicht is dit een poging van hem om een nieuw literair genre te creëren. Een genre waar nog geen naam voor bestaat, al zou het toch gemakkelijk prozagedichten genoemd kunnen worden.

Laten we een wandeling maken.
Waarheen? Het is donker.
Ben je bang in het donker altijd dezelfde wandeling te maken?

Nachoem M. Wijnberg heeft in zijn carrière al een tiental bundels afgeleverd. Zijn werk is meer en meer abstract geworden. Daarom staat hij nu ook niet te boek als toegankelijk dichter. Toch is het leven van niet ontoegankelijk te noemen. Er wordt bijvoorbeeld niets gedaan met de taal. De zinnen zijn allemaal correcte, goed lopende zinnen. Maar er is iets vreemds aan de hand. Dat vreemde is terug te vinden in de inhoud. Soms lijken de gedichten (laat ik het gemakshalve toch maar zo noemen) te ontsporen. Het lijkt erop dat de dichter naar believen van de hak op de tak springt. Zo kan hij in een gedicht meerdere onderwerpen die niets met elkaar te maken hebben, tenzij associatief gezien, aansnijden. Dit levert het overbekende postmoderne vervreemdingseffect op.

Ik krijg geen nieuws behalve haastige wolken in de schemering.
Als je arm bent moet je meer voor hetzelfde betalen.
Als je wilt dat ik je verkeerd begrijp moet je meer je best doen.

Is dit poëzie? Deze vraag doet eigenlijk niet ter zake. Noem het zoals je het wilt noemen. Een veel belangrijkere vraag is, is dit interessant werk. Ja, zou ik willen zeggen, maar ik ben dan ook een lezer die graag verrast wordt in teksten, of het nu gedichten zijn, miniaturen, korte verhalen of om het even welke benaming eraan gegeven wordt.

Daniël Dee

het leven van
Nachoem M. Wijnberg
Uitgeverij Contact, Amsterdam 2008
ISBN 978 90 254 2968 3
€ 19,95


Verscheen eerder in Krakatau 52

— Reactie Nachoem M. Wijnberg – (met toestemming geplaatst) —

Hi Daniel,

Kreeg een krakatau toegestuurd met daarin jouw recensie van Het leven van. Dank!

Afgaande op je recensie lijkt de bundel echter moeilijker te lezen is dan ik denk dat die is. Als ik “poetisch proza/prozagedichten” hoor denk ik aan mooischrijven. Als ik “postmodern associatief” hoor denk ik aan vrijblijvend, pseudo-academisch en ook aan moedwillige metapoezie. Ik probeer beide te vermijden.

De gedichten zijn zeker geen poetisch proza of prozagedichten – het zijn “gewoon” gedichten, met de vormregel dat iedere zin “doorloopt” en er aan het einde van elke zin pas weer een hard return komt (itt “gewoon proza waar dit enkel bij elke nieuwe alinea gebeurt). Daardoor lijkt afbreekpunt misschien willekeurig, al is het dat natuurlijk niet en is bladspiegel met enige zorg ingesteld. Misschien ook belangrijk te vermelden is dat ik mijn best gedaan heb “poetische” (dat wil hier zeggen betekenis-gevende) struktuur in de afzonderlijke zinnen te leggen. Die lijken op eerste gezicht soms gecompliceerd omdat ze meerdere zaken tegelijk (willen) zeggen in een vorm die (bijna altijd – en de uitzonderingen hebben hun eigen redenen) net nog grammaticaal toelaatbaar is.

Ook denk ik niet dat de gedichten van zin naar zin gaan op “associatieve” basis. In vele gedichten zit juist wel een behoorlijke verhaalstructuur in eerste laag en ook in de gedichten waar dat niet zo lijkt te zijn is er een struktuur van de redenering. Natuurlijk worden bepaalde verbindingen gelegd per associatie (noem mij een gedicht waarin dat niet zo is), maar die zijn in deze gedichten volstrekt dienstbaar aan de verhalen en de redeneringen. Niets geen “postmodern” aan elkaar plakken, en ik ben geenzins uit op vervreemding – de wereld is al vreemd genoeg en mijn gedichten hopen misschien te helpen met die vreemdheid om te gaan door die dichterbij te brengen en, voor zover mij mogelijk, te begrijpen.

Ik was vanzelfsprekend verheugd dat je aan het einde van je recensie verklaarde de gedichten graag te lezen. Tegelijk vond ik in de recensie weinig redenen daarvoor (als ik die recensie gelezen had over het werk van een ander had ik beslist niet de neiging gehad die bundel te gaan lezen). Ik reageerde vroeger nooit op recensies, maar heb neiging dat bij deze bundel wel te moeten doen. Misschien omdat ik enigzins verrast bent met reacties als die van jou – toen ik de bundel inleverde bij mijn uitgever was ik overigens meer bezorgd dat lezers de gedichten te direct en pathetisch zouden kunnen vinden, dan te postmodern-associatief. Misschien ook omdat ik bezorgd ben dat elke keer dat ik als een interessant maar wel erg moeilijk dichter beschreven wordt het minder waarschijnlijk maakt dat iemand probeert de gedichten te lezen omdat ze ergens over gaan. En ik wil graag dat de gedichten gelezen worden.

En nogmaals dank, want ben altijd dankbaar als iemand serieuze poging doet mijn gedichten te lezen.

groet

nachoem

Read Full Post »

Older Posts »